0 Winkelmand
Inhoud winkelmand
Totaal: € 0,00
Bestel nog voor € 20,00 en profiteer van gratis verzending!
Bestellen

Een ontwikkelingsvoorsprong: tips voor thuis

13 juli 2018
Een ontwikkelingsvoorsprong: tips voor thuis

Het ontdekken van een ontwikkelingsvoorsprong of hoogbegaafdheid bij je kind roept vaak veel vragen op. Wat moet je doen of laten? Het opvoeden van je hoogbegaafde kind kan best ingewikkeld zijn, zeker als je kind heel intensief is of wanneer je kind probleemgedrag laat zien als gevolg van onvoldoende uitdaging.

Allereerst is het goed je te realiseren dat je kind méér is dan zijn hoogbegaafdheid of ontwikkelingsvoorsprong. Het is een belangrijk onderdeel van je kind en het heeft invloed op veel dingen in zijn ontwikkeling en leven. Maar het bepaalt niet alles: je kunt niet hoogbegaafd poepen zeg ik altijd maar!

Hoogbegaafdheid is dus bijvoorbeeld ook nooit een excuus voor grensoverschrijdend gedrag. Het zich niet begrepen voelen of een sterk gevoel voor rechtvaardigheid kunnen een oorzaak zijn van probleemgedrag en het kan daardoor voor conflictsituaties zorgen. Je kind moet ook dan nog steeds leren hoe je dat respectvol kunt oplossen. Je mag bijvoorbeeld best boos zijn op papa/mama/zus/meester/juf/overblijfouder, maar schoppen en slaan is niet oké.

 

Helpen bij het maken van keuzes

Veel hoogbegaafde kinderen hebben een grote autonomie en willen al heel jong alles zo veel mogelijk zelf bepalen. Kinderen kunnen niet altijd de gevolgen van hun keuzes overzien, dus je kunt ook niet alle keuzes aan ze overlaten! Bijvoorbeeld: “Nee, je mag geen zomerkleren aan naar school. Het is tien graden onder nul.”

Hoe ver je kind cognitief ook is: sommige keuzes maak je als ouder. Punt. Wees daar helder en duidelijk over en weersta de verleiding om alles te bespreken of mee te gaan in de discussie. Zeker als je kind dan ook nog verbaal sterk is, moet je stevig in je schoenen staan.

Voor sommige kinderen helpt het om visueel te maken welke plek ze hebben in het gezin. Kinderen hebben nu eenmaal een andere positie dan ouders (en andere volwassenen!). Vooral bij enig kinderen en bij verbaal sterke kinderen kan dit helpen.
Daarnaast helpt het om keuzes en inspraak te geven waar het kan: “Je mag kiezen uit je winterkleren. Kijk maar eens welke trui het wordt. Ik kom zo even weer bij je kijken. Als jij dan niet kiest, kies ik.”

 

Emoties en gevoelens leren begrijpen

Emo dobbelstenen
Bekijk
Hopla, voel je goed
Bekijk
Lego Duplo, Build me emotions
Bekijk
 

Duidelijkheid en structuur bieden

Peuters en kleuters die cognitief heel snel en complex kunnen denken, hebben vaak relatief veel duidelijkheid en structuur nodig. Soms wordt dit verward met autisme. Die structuur en bevestiging hebben ze nodig om grip te krijgen op de complexe wereld en vele gedachten en prikkels die ze ervaren.

Rituelen zijn dan erg belangrijk. Een planbord of weekplanner kan visueel maken hoe de dag en de week er uit zien. Een checklistje kan je kind ondersteunen in de ochtend- en avondroutine.

Bereid je kind steeds voor op wat er gaat gebeuren. Dat kan heel kort en rustig: “let op, nog vijf minuten en dan is het tijd om naar huis te gaan”. Blijven benoemen en bevestigen van hun gevoel helpt ze grip te krijgen en leert ze hun emoties te begrijpen. Vaak vinden peuters en kleuters het fijn om aan het eind van de dag even alles door te nemen. Er zijn daarvoor verschillende boekjes en spelletjes verkrijgbaar.

 

Leuk, lekker moeilijk!

Breintrein Eureka
Bekijk
Colour code, smartgames
Bekijk
Reeksen en patronen, Sterrenwerk rekenen
Bekijk

Leerhonger voeden

Om aan de leerhonger tegemoet te komen kun je thuis uitdaging bieden met veel verschillende spelletjes en materialen. Zo zijn er bijvoorbeeld al smartgames voor peuters. Daarmee leert je kind van jongs af aan dat je soms eerst de kleine stappen moet zetten voordat je vervolgstappen gaat doen, maar ook dat je verschillende strategieën kunt toepassen als je eerste poging niet lukt.

Gezelschapsspelletjes zijn heel gezellig, maar wist je dat ze ook geweldig zijn om allerlei vaardigheden te oefenen, zoals omgaan met regels, verliezen, tellen, plannen, inzicht en samenwerken?

Er zijn heel veel verschillende boeken verkrijgbaar over wetenschap en kennis. Prentenboeken over mindset en emoties zijn heel fijn om samen te lezen. Een abonnement op een tijdschrift kan een geweldig cadeau zijn. Een abonnement op de bibliotheek is ook heel fijn: én een leuk uitstapje/activiteit, én de mogelijkheid om allerlei verschillende boeken en tijdschriften te lenen en uit te proberen.

 

Ik wil alles weten

Evolutie, werkgids
Bekijk
Levenscyclus vlinder
Bekijk
Terra, verrassende feiten rondom de aarde
Bekijk

Moeite moeten doen hoort erbij

Vergeet niet dat het voor je kind normaal is wat hij kan. De peuter die al kan lezen, vindt dat zelf normaal. Toch roept iedereen: “Kan jij al lezen? Knap hoor!” Daarmee leren kinderen niet, dat ze soms ergens moeite voor moeten doen. Uit perfectionisme zeggen kinderen dan bij nieuwe dingen liever: “Ik kan dat niet” dan dat ze het proberen. Want stel je voor dat het mis gaat, dan zijn ze ineens niet meer zo knap!

Leren betekent dat je soms dingen verkeerd doet en dat je dat zelf moet oplossen. Leren betekent ook, dat je soms veel moet oefenen om een vaardigheid onder de knie te krijgen. Het woordje ‘nog’ is daarbij van belang: “je kunt het nog niet, maar door flink te oefenen op verschillende manieren kun je het leren.”

 

Lijf en emoties ook ontwikkelen

Niet alleen cognitieve uitdaging is van belang. Vergeet ook zeker het lijf en de emoties niet! Activiteiten als peuter- of kleutergym, dans, sport, kinderyoga en muziek zijn belangrijk voor de sensorische, motorische, sociale en emotionele ontwikkeling van je kind.

Bovendien blijkt uit onderzoek dat het óók van grote invloed is op de cognitieve ontwikkeling. Laat je kind sporten, ga de natuur in, kies een muziekinstrument: je kind leert daarmee allerlei vaardigheden, die hij op school goed kan gebruiken.
Een keer boos of verdrietig zijn is niet erg. Het leven is geen Disneyland: er gaan soms dingen mis, je voelt je niet altijd blij. Het is niet altijd eerlijk en conflicten horen bij het leven. Hoe eerder je je kind daar mee om leert gaan, hoe weerbaarder hij wordt.

Als ouder ben je daarin een rolmodel en spiegel. Hoe ga jij om met dingen die niet lukken? Los jij de problemen voor je kind op of laat je je kind zelf dingen oplossen? Veel hoogbegaafde kinderen weten feilloos hoe ze hun ouders (of juf) voor hun karretje kunnen spannen!

 

Wanneer trek je aan de bel?

Als je kind heel vaak verdrietig, bang of boos is, lichamelijke klachten krijgt of als je peuter of kleuter een terugval laat zien in zijn gedrag of vaardigheden, is dat een belangrijk signaal. Ook als het steeds meer invloed heeft op jullie gezinsleven of als je het idee hebt dat je kind geremd wordt in zijn ontwikkeling is het tijd om hulp te zoeken.
Er is inmiddels online heel veel informatie beschikbaar en je kunt andere ouders om tips en adviezen vragen. Blijf daarbij zelf nadenken en blijf kritisch: iedereen heeft zijn eigen mening over wat hoogbegaafdheid is. Er wordt veel geroepen over hoogbegaafde kinderen, maar er is maar één kind zoals dat van jou!

Vraag, als je er niet uit komt, advies aan een deskundige. De deskundige kan met je mee kijken, je spiegelen en je steunen. Wacht liever niet te lang: op tijd bijsturen kan veel problemen voorkomen.

Als je ziet dat je kind geen aansluiting heeft in de groep is het goed om dat in de gaten te houden. Het is voor jou als ouder vaak erg moeilijk om te zien dat je kind geen aansluiting vindt, zeker als je dat zelf vroeger ook hebt ervaren.

Niet ieder kind heeft evenveel behoefte aan vriendjes: het welbevinden van je peuter of kleuter is dan een graadmeter. Het kan namelijk gevolgen hebben voor zijn zelfbeeld en zelfvertrouwen. Het is dan fijn om ontwikkelingsgelijken op te zoeken. Er zijn verschillende initiatieven voor hoogbegaafde kinderen met als bijkomend voordeel dat je als ouder ook (h)erkenning kunt vinden. Zo zijn er verschillende facebookgroepen actief. Je kunt lid worden van verenigingen als Pharos of Hint. Er zijn veel specialisten die een groepjes of activiteiten aanbieden. Ook worden er in verschillende regio’s speelmiddagen georganiseerd.

 

Inzicht in jezelf

De Hoogbegaafdheid Survivalgids
Bekijk
Spiegel jezelf spel
Bekijk
Ik ben steengoed, bordspel
Bekijk

Hoogbegaafdheid is geen garantie voor succes… of voor problemen

En tot slot: een ontwikkelingsvoorsprong of hoogbegaafdheid is geen garantie voor succes, maar óók niet voor problemen! Het opvoeden van een hoogbegaafd kind kan een pittige klus zijn, zeker als je veel dingen herkent van vroeger. Je wilt je kind misschien dingen besparen die je zelf hebt meegemaakt. Je gunt je kind een makkelijke en soepele ontwikkeling. Je bent heel erg betrokken. Van wie zouden ze dat perfectionisme toch hebben? Maar: vergeet niet te ontspannen. Zo lang je kind liefde, verzorging, scholing en onderdak krijgt, doe je al een heleboel goed!
 

 

Over de auteur:

Ragnild Zonneveld is opgeleid als Specialist in Gifted Education aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze is gespecialiseerd in de vroegsignalering van hoogbegaafdheid en past deze kennis toe in haar werk in de kinderopvang en het basisonderwijs. Ook heeft ze haar eigen praktijk Vroegwijs, waarin ze advies en begeleiding biedt aan ouders, scholen en kinderopvangorganisaties én hoogbegaafde kinderen begeleidt. Ragnild is moeder van een hoogbegaafde dochter.
 

 
 Bronnen:
  • Bosker, R.J., Fels, I.M.J. van der, Greef, J.W. de, Hartman, E., Meijer, Oosterlaan, J., A., Smith, J., Verburgh, L. & Visschier, C. (2015). Effecten van fysieke activiteit op cognitie en de hersenen
    van kinderen in het primair onderwijs.
  • Blom, S. (2011). Ogen open in de onderbouw. Het Jonge Kind, 5, 8–11.
  • Brackett, M.A. & Rivers, S.E. Transforming Student’s Lives with Social and Emotional Learning. To appear in the Handbook of Emotions in Education, Yale University
    Buhl, S. (2014). Potentiell hochbegabter Vorschulkinder in Greifswalder Kindertagesstätten. Unpublished Master’s Thesis, Hochschule Neubrandenburg.
  • Cukierkorn, J. R., Karnes, F. A., Manning, S. J., Houston, H., & Besnoy, K. (2007). Serving the preschool gifted child: Programming and resources. Roeper Review: A Journal on Gifted Education, 29(4), 271–276.
  • Dweck, C.S., Goldin-Meadow, S., Gripshover, S.J., Gunderson, E.A., Levine, S.C. and Romero, C.
    (2013). Parent Praise to 1- to 3-Year-Olds Predicts Childrens Motivational Frameworks 5
    Years Later, Child Development vol 00 no 0, 116
  • Gagné, F. (z.d.). Differentiated Model of Giftedness and Talent [figuur]. Geraadpleegd 18 juli 2016, van http://giftedtalentedchildren.weebly.com
  • Gagné, F. (2009). Talent development as seen through the differentiated model of giftedness. In T. Balchin, B. Hymer & D.J. Matthews (Red.), The Routledge International Companion to Gifted Education (32-41). Abingdon, UK: Routledge.
  • Gerven, E. van (2002). Zicht op hoogbegaafdheid: handboek voor leerkrachten in het basisonderwijs. Utrecht: Lemma.
  • Gerven, E. van (2009a). Ontwikkelingen in het denken over begaafdheid. In E. van Gerven, Handboek Hoogbegaafdheid (6-21). Assen: Van Gorcum.
  • Gerven, E. van (2009b). Slimme kleuters. In E. van Gerven, Handboek Hoogbegaafdheid (128-144). Assen: Van Gorcum.
  • Gross, M. (1999). Small poppies: highly gifted children in the early years. Roeper Review, 21:3,
  • 207-214.
  • Heller, K.A. (2009). Gifted education from the German perspective. In T. Balchin, B. Hymer & D.J. Matthews (Red.), The Routledge International Companion to Gifted Education (32-41). Abingdon, UK: Routledge.
  • Houten, E. Van, & Lagerweij, N. (2009). Ontwikkelingsvoorsprong wat weten we nou écht ? Het jonge kind, 1, 8–10.
  • Houten - van den Bosch, E. J. van, Kuipers, J., & Peters, W. A. M. (2010). Hoogbegaafde kinderen. In Spraak, taal en leren. 223–240. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
  • Jacobs, J. C. (z.d.). Effectiveness of teacher and parent identification. Plymouth, Michigan.
  • Kalkhoven, F. & Van der Aalst, M. (2016). Welzijn, Jeugdzorg en Kinderopvang, Sectorbeschrijving. Amsterdam: UWV.
  • Keeman, P. (2013). Pientere Peuters - hoe vind je ze? Talent, 6, 8-10.
  • Kieboom, T. (z.d.). Het zijnsluik [Figuur]. Geraadpleegd 18 juli 2016, van http://www.unique- talentbegeleiding.com/wat-is-hoogbegaafdheid.html
  • Jackson, N.E. (2003). Young gifted children. In N. Colangelo & G.A. Davis (Ed.), Handbook of Gifted Education (470-482) (3e druk). Boston, USA: Pearson Education.
  • Kieboom, T. (z.d.). Hoogbegaafdheid een gave of vergiftigd geschenk? CBO Antwerpen, België.
  • Kieboom, T. (2015). Hoogbegaafd. Als je kind (g)een Einstein is. Tielt, BE: Lannoo.
  • Kieboom, T. (2015). Lezing: Het ‘luilekkerleven’ van een hoogbegaafde… Kruiskerk, Meppel. 19 april 2015.
  • Kieboom, T. en Venderickx, K. (z.d.) Dynamisch model van Kieboom en Venderickx [Figuur]. Geraadpleegd op 18 juli 2016 via http://www.hetlampje.be/de-externe-invloed-op-een-hoogbegaafd-kind
  • Koshy, V. (2009). Too long neglected: giftedness in younger children. In T. Balchin, B. Hymer & D.J. Matthews (Red.), The Routledge International Companion to Gifted Education (155-160). Abingdon, UK: Routledge.
  • Kooijman-van Thiel, M. (2008). Hoogbegaafd, dat zie je zó. Ede: OYA Productions.
  • Kuzujanakis, M. (2013). Interview with Marianne Kuzujanakis on Misdiagnosis. Geraadpleegd 27 december 2015, van http://www.davidsongifted.org/db/Articles_id_10778.aspx
  • Lai, Y. (2009). Reconsidering the Education of Gifted Young Children. Exceptionality Education International, 19 (2 & 3), 96–110.
  • Misdiagnosis and Dual Diagnosis of Gifted Children. Geraadpleegd 27 december 2015, van http://sengifted.org/archives/articles/misdiagnosis-and-dual-diagnosis-of-gifted-children
  • Mooij, T., & Fettelaar, D. (2010). Naar excellente scholen, leraren, leerlingen en studenten. Nijmegen: Radboud Universiteit.
  • Müller, Th. (2002). Mijn kind is hoogbegaafd. Aartselaar. Be: Deltas.
  • Onderwijsraad (2015). Een goede start voor het jonge kind. Den Haag.
  • Sankar-Deleeuw (2004). Case studies of gifted kindergarten children: Profiles of promise. Roeper Review, 26:4, 192-207.
  • Segers, E., & Hoogeveen, L. (2012). Programmeringstudie inzake excellentieonderzoek primair, voortgezet en hoger onderwijs. Nijmegen: Radboud Universiteit.
  • Silverman, L. K. (1991). Importance of Early Identification of Giftedness. Highly Gifted Children, (fall 1991, winter 1992), 5, 16–17.
  • Silverman, L. K. (z.d.) Misdiagnosis and Missed Diagnosis: Giftedness and Disorders. Geraadpleegd 27 december 2015, van http://giftedhomeschoolers.org/resources/parent-and-professional- resources/articles/issues-in-gifted-education/misdiagnosis-and-missed-diagnosis-giftedness- and-disorders
  • Sweeney, N. S. (z.d.). Gifted Children Have Special Needs. Geraadpleegd op 31 januari 2016, van http://www.earlychildhoodnews.com/earlychildhood/article_view.aspx?ArticleID=248
  • Tominey, S.L., O’Bryon, E.C., Rivers, S.E. & Shapses, S. (2017), “Teaching Emotional Intelligence in
     Early Childhood”, Young Children vol 72 no 1
  • Verhoeven, M. (2015). Hoogbegaafde leerlingen met psychiatrische problematiek: wat betekent dat in het onderwijs? Publicatie Onderwijsconsulenten+, Den Haag.
  • Walsh, R. L., Hodge, K. a., Bowes, J. M., & Kemp, C. R. (2010). Same Age, Different Page: Overcoming the Barriers to Catering for Young Gifted Children in Prior-to-School Settings. International Journal of Early Childhood, 42(1), 43–58.
  • Webb, J.T., Amend, E.R., Webb, N.E. & Goerss, J. (2013). Misdiagnose van hoogbegaafden. Assen, NL: Koninklijke Van Gorcum.
  • Walsh, R.L., Hodge, K.A., Bowes, J.M. & Kemp, C.R. (2010). Same age, different page: overcoming the barriers to catering for young gifted children in prior-to-school settings. International Journal of Early Childhood, 42, 43-58.

0 reacties

Reageer

Reageer op dit artikel

  • Maximaal 1000 tekens
Uw reactie is ontvangen. Deze zal op de site getoond worden nadat deze is goedgekeurd door de webmaster.
Het verwerken van uw reactie is mislukt, probeer het nogmaals.